Балаңыз қазақ мектебінде оқиды, ал математикадан қиналып жүр ме? Бұл мақалада математикадан онлайн репетиторды таңдағанда неге назар аудару керектігін, қандай сұрақтар қойған жөн екенін және алғашқы сабақтардан кейін дұрыс таңдау жасағаныңызды қалай түсінуге болатынын түсіндіреміз. Кеңестер 5–9 сынып оқушыларының ата-аналарына арналған.
Неге репетитор қажет болуы мүмкін
Математика — тақырыптары бір-бірімен тізбектей байланысқан пән. 5–6 сыныпта бөлшектер мен пайыздар толық түсінілмей қалса, 7 сыныпта алгебралық өрнектер, 8 сыныпта квадрат теңдеулер қиындай түседі. Сыныпта мұғалім жиырма-отыз оқушымен жұмыс істейді, сондықтан әр баланың олқылығына жеке тоқталуға уақыт жетпеуі мүмкін.
Жеке сабақтың басты артықшылығы — мұғалім тек сіздің балаңызбен жұмыс істейді: оның қай жерде қателесетінін көреді, түсінбеген тақырыпқа қайта оралады және баланың қарқынына бейімделеді. Бірақ мұның пайдасы репетиторды дұрыс таңдағанда ғана толық көрінеді.
1. Оқыту тілі мектептегі тілмен сәйкес келсін
Бұл — қазақ сыныбында оқитын бала үшін ең маңызды шарттардың бірі. Математиканың өз тілі бар: «бөлім», «алым», «дискриминант», «катет», «бұрыштық коэффициент», «дәлелде», «ықшамда». Егер репетитор басқа тілде түсіндірсе, бала бір мезгілде екі нәрсені үйренуге мәжбүр болады: математиканы және терминдердің аудармасын. Нәтижесінде сабақта түсінгенін мектептегі бақылау жұмысында есептің шартынан тани алмауы мүмкін.
Сондықтан репетитордан сабақты толығымен қазақ тілінде өткізе алатынын, қазақ мектептерінің оқулықтарындағы терминологияны білетінін нақтылап сұраңыз.
2. Тәжірибе және мектеп бағдарламасын білу
Математиканы жақсы білу мен оны балаға түсіндіре білу — әртүрлі қабілеттер. Тәжірибелі мұғалім оқушылардың қай тақырыпта жиі шатасатынын алдын ала біледі, бір тақырыпты бірнеше тәсілмен түсіндіре алады және баланың шаршағанын немесе қызығушылығы жоғалғанын байқайды.
Таңдау кезінде мына сұрақтарды қоюға болады:
- Мектепте немесе оқушылармен қанша жыл жұмыс істедіңіз?
- Қай сыныптармен және қай тақырыптармен жұмыс істейсіз?
- Жаңартылған мектеп бағдарламасын білесіз бе?
- Баланың білім деңгейін қалай анықтайсыз?
3. Алғашқы сабақ — танысу мүмкіндігі
Ұзақ мерзімге келісуден бұрын бір сабақтан бастаған дұрыс. Алғашқы сабақта мыналарға назар аударыңыз:
- Мұғалім баланың білімін тексеріп, олқылықтарды анықтай ма?
- Түсіндіруі түсінікті ме, бала сұрақ қоюға батылы бара ма?
- Сабақтан кейін балаңыз не үйренгенін өз сөзімен айтып бере ала ма?
- Баланың көңіл-күйі қандай: шаршап, қорқып шықты ма, әлде сенімдірек болды ма?
Баланың пікірін міндетті түрде сұраңыз. Бала мұғаліммен жайлы сезінбесе, ең жақсы әдістеменің өзі нәтиже бермеуі мүмкін.
4. Онлайн формат ыңғайлы ма
Онлайн сабақтың артықшылықтары айқын: жолға уақыт кетпейді, бала үйде, таныс ортада отырады, ал ата-ана мұғалімнің біліктілігіне қарап, қаланың немесе ауылдың шекарасымен шектелмей таңдай алады.
Бірақ онлайн сабақ сапалы болу үшін техникалық жағы ойластырылуы керек. Сұраңыз:
- Сабақ қандай құралда өтеді — бейнебайланыс бар ма?
- Мұғалім мен оқушы бір тақтада бірге жаза ала ма? Математикада бұл өте маңызды: бала есепті өзі шығарып, мұғалім оны дәл сол сәтте көруі керек.
- Арнайы бағдарлама орнату қажет пе, әлде браузерде жұмыс істей ме?
- Сабақты компьютерден, планшеттен немесе телефоннан өткізуге бола ма?
5. Үй тапсырмасы және жүйелілік
Математикада дағды тек сабақта емес, өз бетімен жаттығу арқылы қалыптасады. Жақсы репетитор сабақтан кейін тақырыпты бекітуге арналған тапсырма береді және оны міндетті түрде тексереді. Тапсырма көлемі баланың жүктемесіне сай болуы керек — оқушыны шаршатып жібермей, бірақ тақырыпты ұмыттырмайтындай.
Сабақтардың жүйелілігі де маңызды. Аптасына бір-екі рет тұрақты өтетін сабақтар, әдетте, бақылау жұмысы алдындағы асығыс «дайындықтан» әлдеқайда тиімді. Олқылықтарды біртіндеп жою үшін уақыт қажет.
6. Ата-анаға кері байланыс
Сіз әр сабаққа қатыспайсыз, сондықтан баланың қалай алға жылжып жатқанын білу маңызды. Репетитордан мыналарды сұраңыз:
- Баланың үлгерімі туралы қаншалықты жиі хабарлап отырасыз?
- Үй тапсырмалары мен тест нәтижелерін қайдан көруге болады?
- Қиындық туындаса, сізбен қалай байланысуға болады?
Кері байланыс — бақылау емес, ортақ жұмыс: мұғалім, бала және ата-ана бір мақсатқа бірге жұмыс істейді.
7. Атмосфера және баламен қарым-қатынас
Математикадан қиналатын балалардың көбі пәннің өзінен емес, қателесуден қорқады. Мұндай балаға қатаң сөгіс емес, қолдау мен сабыр керек. Жақсы мұғалім қатені жазалайтын нәрсе емес, үйренудің бір бөлігі ретінде қарастырады. Бала «түсінбедім» деп айтудан ұялмайтын жағдайда ғана нақты ілгерілеу басталады.
Таңдау алдындағы қысқа тізім
- Сабақ толығымен қазақ тілінде өте ме?
- Мұғалімнің мектеппен жұмыс тәжірибесі бар ма?
- Алғашқы сабақта баланың деңгейі анықтала ма?
- Онлайн сабақ ортақ тақтамен өте ме, қандай құрылғыдан қосылуға болады?
- Үй тапсырмасы беріліп, тексеріле ме?
- Ата-анаға нәтиже туралы ақпарат беріле ме?
- Бала сабақтан кейін өзін сенімдірек сезіне ме?
Zerly.kz-те бұл қалай ұйымдастырылған
Zerly.kz сайтында математикадан сабақтарды Жунусова Фарида Умутжановна жүргізеді. Оның педагогикалық өтілі — 40 жыл. Ол 26 жыл мектепте математика мұғалімі болып жұмыс істеді, оның 8 жылы директордың ғылыми-әдістемелік жұмыс жөніндегі орынбасары болды. 14 жыл Педагогикалық шеберлік орталығының тренері болып еңбек етті. Қазір зейнеткер, бірақ жинаған тәжірибесімен оқушылармен бөлісуді жалғастырып келеді.
Жоғарыда аталған шарттар былай орындалады:
- Тіл: сабақтар қазақ тілінде өтеді.
- Сыныптар мен пәндер: алгебра және геометрия, 5–9 сыныптар.
- Формат: жеке онлайн-сабақтар — бейнебайланыс және браузерде ашылатын ортақ интерактивті тақта. Компьютерден, планшеттен немесе телефоннан қосылуға болады.
- Үй тапсырмасы және тесттер: жеке кабинетте беріледі, сол жерде нәтижелерін көруге болады.
Фарида Умутжановна өз жұмысындағы басты қағидаттарды былай атайды: әр оқушыға жеке көзқарас; күрделі тақырыптарды қарапайым тілмен түсіндіру; білімдегі олқылықтарды жою және логикалық ойлауды дамыту. Сабақта оқушы сұрақ қоюдан және қателесуден қорықпайтын жайлы атмосфера сақталады. Мақсат — баланың математиканы шынымен түсінуі, өз біліміне сенімділігі және тұрақты нәтиже.
Егер бұл тәсіл сізге жақын болса, zerly.kz сайтындағы өтінім формасы немесе WhatsApp батырмасы арқылы сабаққа жазылып, балаңыздың деңгейі мен мақсаттарын мұғаліммен талқылауға болады.